Syrena - rodzina samochodów osobowych i dostawczych produkowanych w Polsce w latach 1957 - 1983.

HISTORIA

1953 - powołanie zespołu konstruktorów (główni konstruktorzy: Karol Pionnier (podwozie), Fryderyk Blumke (silnik) i Stanisław Panczakiewicz (nadwozie) w Fabryce Samochodów Osobowych w Warszawie
1955 - pięć prototypowych Syren bierze udział w rajdzie
20 marca 1957 - rozpoczęcie produkcji modelu 100
1960 - rozpoczęcie produkcji modelu 101
1961 - rozpoczęcie produkcji modelu 102 i 1025
1962 - rozpoczęcie produkcji modelu 103
1965 - rozpoczęcie produkcji modelu 104
1968 - pierwsze próby skonstruowania wersji dostawczej Syreny 104
1968 - opracowanie projektu Syreny Laminat
1971 - prototypy wersji dostawczej Syreny (R-1, R-2, R-3)
21 sierpnia 1972 - przeniesienie produkcji do Fabryki Samochodów Małolitrażowych (FSM) w Bielsku-Białej, po wyprodukowaniu 177 234 sztuk, rozpoczęcie produkcji modelu 105
1972 - rozpoczęcie produkcji seryjnej wersji dostawczej R-20 i Syreny Bosto
30 czerwca 1983 - zakończenie produkcji po wyprodukowaniu 521 311 sztuk
Inne prototypy: Syrena Sport, Syrena Mikrobus, Syrena 110.

Zespół napędowy samochodu Syrena posiadał polski trenażer czołgowy wprowadzony do jednostek szkolnych w 1969.

Prosta i mocna konstrukcja oparta na ramie zaowocowała powstaniem wielu przeróbek i modernizacji. Powstały prototypowe wersje kombi, Sport i wiele samów (np. kabriolet). Wymieniane były silniki, elementy podwozia, skracane, lub wymieniane nadwozie. Popularności sprzyjała także niska cena i moda.

Syreny brały udział w Rajdzie Monte Carlo, po raz pierwszy w 1960 model 101, z dwu cylindrowym silnikiem o mocy 28 KM i standardową skrzynią biegów a od seryjnego różniący się dodatkowymi reflektorami, pasami bezpieczeństwa i drobnymi dodatkami. Wystartowały dwa zespoły fabryczne: Marian Zatoń z pilotem Stanisławem Wierzbą oraz Marek Varisella z pilotem Marianem Reptą. Syrenki rajd ukończyły.

Pośród wielu prototypowych kontynuacji klasycznej syreny polscy projektanci z BKPMot opracowali w 1964 Syrenę 110. Prototyp ten miał nadwozie typu hatchback (uznaje się, że pierwszym samochodem o nadwoziu tego typu był Renault 16, który ukazał się równolegle z Syreną 110).

MODELE

Syrena 100
Konstrukcja Syreny 100 została opracowana przez inż. Stanisława Łukaszewicza, Stanisława Panczakiewicza i Fryderyka Bluemke. Pierwsza prezentacja modelu 100 miała miejsce w czerwcu 1955 roku podczas XXIV Międzynarodowych Targów Poznańskich. Olbrzymie zainteresowanie, z jakim spotkała się na tej imprezie skłoniło ówczesny rząd do skierowania jej do produkcji. Na początku zdecydowano się na produkcje 10 tys. sztuk rocznie. Ze względów finansowych w Syrenie wykorzystano dużą liczbę części z wcześniej produkowanego samochodu - Warszawy. Takie rozwiązanie przyczyniło się do dużego wzrostu masy całkowitej samochodu (950 kg).

W roku 1957 wyprodukowano 200 Syren, których elementy nadwozi były wykonywane ręcznie. Podobnie wykonano pierwszych 300 sztuk w następnym roku, ale dalsze egzemplarze miały już nadwozie wykonane z elementów tłoczonych.

Syrena 101
W 1960 roku Syrena przeszła pierwszą niewielką modernizację. Równocześnie wprowadzono cyfrowe oznaczenie typu. Ulepszony model miał oznaczenie 101. W układzie zasilania silnika S-15 wprowadzono pompę paliwa sterowaną pneumatycznie oraz zastosowano inny typ gaźnika BVF. Dotychczasową jednopiórową wycieraczkę szyby przedniej zastąpiono zespołem o dwóch piórach pracujących współbieżnie. W układzie nośnym zmiany objęły zawieszenie przednie, gdzie wprowadzono amortyzatory teleskopowe. Zastosowano koła jezdne o zmniejszonej średnicy i ogumienie o wymiarach 5.60 - 15". W nadwoziu skrócono podokienną część drzwi i zmieniono konstrukcję progów wprowadzając równocześnie progowe listwy ozdobne.

Syrena 102
Syrenę 102 produkowano w latach 1962-1963. Od poprzedniego modelu, Syreny 101, odróżniał się krótszą klapą bagażnika o innej konstrukcji i innymi drobnymi detalami nadwozia.

Produkowano również model 102 S wyposażony w silnik Wartburga 312. Zewnętrznie model 102 S różnił się od 102 podwójnymi listwami ozdobnymi umieszczonymi poniżej klamki na bokach auta.

Syrena 103

Syrena 103 SModel "103" produkowany był w latach 1963-1966. W stosunku do poprzednika zmodernizowany został przód (inny wlot powietrza) oraz zastąpiono silnik S-15 silnikiem S-150.

Główne zmiany w silniku dotyczyły stopnia sprężania i faz rozrządu. Istniała także wersja 103 S, wyposażona w silnik Wartburga, dający dużą poprawę osiągów pojazdu (silnik ten wykorzystano także w Syrenie 102 S).

Model 103 S różnił się zewnętrznie od 103 podwójnymi listwami ozdobnymi poniżej klamki na bokach auta.

Syrena 104
Model samochodu FSO Syrena produkowany 1966 - 1972. Zastosowano w nim nowy silnik trzycylindrowy S-31, skrzynie biegów zsynchronizowaną, zmienione nieznacznie klosze lamp tylnych . Model 104 w odróżnieniu od 102 i 103 ozdabiano listwami bocznymi nie poniżej, ale na wysokości klamki i unoszącymi się w odróżnieniu od poprzednich modeli ku górze.

Syrena 105
Syrena 105 była produkowana od 1972 przez FSO i w latach 1972-1983 w FSM. Pierwsze modele 105 produkcji żerańskiej sygnowane były znaczkami WSM (Wytwórnia Sprzętu Mechanicznego), zastąpionymi po rozpoczęciu produkcji w Bielsku znaczkiem FSM. Od poprzednika odróżniają go drzwi z zawiasami z przodu (jak w większości współczesnych samochodach). Zastosowano tu klamki zewnętrzne pochodzące od modelu Polski Fiat 125p. Od 1974 produkowano także wersję Syrena 105 Lux z lewarkiem zmiany biegów i hamulcem ręcznym w podłodze między siedzeniami. Syrena 105 L posiada także węższe fotele z regulacją kąta oparcia. W trzecim roku produkcji modelu 105, zmieniono miejsce montażu radia spod deski rozdzielczej (po stronie kierowcy) na jej środek, do specjalnie wyciętego i zaślepionego czarną atrapką otworu. Zastosowano prostokątne tylne światła odblaskowe nie poniżej - jak w poprzednich modelach, ale obok kloszy lamp tylnych. W modelu 105 obniżono o 2 cm krawędź tylnych bocznych okien. W roku 1982 z powodu braków materiałowych wyprodukowano 300 sztuk modelu 105 wyposażonego w tylne światła zaadaptowane od modelu Fiat 126p.

Syrena 105 doczekała się wersji pochodnych: Syrena R-20 to rolniczy pick-up, natomiast Syrena 105 Bosto to praktyczny furgon.

DANE TECHNICZNE
Dane techniczne Syren 100-105 (w nawiasie oznaczenie modelu):

Wymiary:

wysokość - 1530 mm (100), 1515 mm (101-104)
szerokość - 1520 mm (100), 1560 mm (101), 1565 mm (104)
długość - 4058 mm (100), 4040 mm (101-104)
masa pojazdu - 950 kg (100), 930 kg (101)
Nadwozie:

metalowy, dwudrzwiowy sedan
szyba przednia i tylna - panoramiczna
szyby drzwiowe:
przednia - obrotowa
tylna - opuszczana
szyba boczna tylna - nieruchoma
Podwozie:

konstrukcja samonośna z ramą pomocniczą do mocowania silnika i zawieszenia przedniego
napęd - przedni
zawieszenie przednie - niezależne, na półeliptycznym resorze piórowym i dolnych wahaczach poprzecznych (100), resor poprzeczny, wahacze, amortyzatory teleskopowe dwustronnego działania (101)
zawieszenie tylne - zależne, na półeliptycznym resorze piórowym z jednym amortyzatorem hydraulicznym podwójnego działania (100), oś pływająca (resor poprzeczny wysoko zamocowany), jeden amortyzator dźwigniowo-tłoczkowy dwustronnego działania (101)
Silniki:

S-15 (100-102)
rodzaj - dwusuwowy, gaźnikowy
pojemność skokowa - 746 cm3
układ cylindrów - pionowy
liczba cylindrów - 2
moc maks. - 27 KM przy 3800 obr./min.
prędkość maks. - ok. 100 km/h
średnie zużycie paliwa - ok. 8-9 litrów/100 km
S-31 (104-105)
rodzaj - dwusuwowy, 3 cylindrowy, gaźnikowy z przepłukiwaniem zwrotnym
pojemność skokowa - 842 cm3
moc maks. - 40 KM przy 4300 obr./min
prędkość maks. - 120 km/h
nominalne zużycie paliwa - 8,8 l/100 km
Silnik Wartburga (102S, 103S)
rodzaj - dwusuwowy, gaźnikowy
pojemność skokowa - 991 cm3
układ cylindrów - rzędowy, pionowy
liczba cylindrów - 3
moc maks. - 40 KM przy 4200 obr./min.
prędkość maks. - 125 km/h
zużycie paliwa - 7,8 - 9,5 l/100 km
Skrzynia biegów:

czterobiegowa z biegiem wstecznym